A
Ağırlık: Iyi şarapların dil üzerinde biraktiklari kalici his.
Ahenkli: Sadece dengeli degil, ayni zamanda kendilerini çok hos bir sekilde ortaya koyan şaraplar için kullanilir.
Alkol derecesi: Bir şarapta bulunan alkol orani: çoğu beyaz sarabın alkol derecesi %9 ile 14BO arasinda degisir, ve çogu kirmizi sarabın alkol derecesi %11 ile 14 arasinda degisir.
Amerikan meşesi: ABD ormanindan elde edilen mese tahtasi: bu tahtadan yapilan fıçılar: belirli şarap bölgelerindeki bazi üreticiler (Ispanya ve Avusturya gibi), şarapları ni yillandirmak için Amerikan mesesini tercih ederler.
A.O.C: Appelation d'Origine Controlée ve bazen Appelation Controlée olarak kisaltilan ve A.C. olarak gösterilen kisaltma: korunan yer ismi anlamina geliyor. Fransa'nin, ismin kaynagi, üzüm çesitleri ve diger özellikleri yasalarla belirlenen en yüksek siradaki şarapları için resmi bir kategori.
Apelasyon (Appelation): Şarabın kökenine göre kontrollü olarak adlandırılması. Fransızlann öncüsü olduğu ''Appelation d'Origine Controlee' (AOC) sistemiyle şarap bölgeleri temel alınarak bir klasifikasyon yapılır ve hangi bölgede hangi üzümlerin yetiştirileceği, üzümlerin verim oranı, hasat ve işlenme tarzları belirlenir. Bu şartlara uyan üreticilere bu ibareyi taşımaya hak kazandıklarına ilişkin sertifika verilir. Apelasyon bir kalite güvencesidir, şartlara uymayan üreticilerin sertifikaları iptal edilir. ltalyan şaraplarındaki DOC ve DOCG ibareleri de benzer bir sistemi ifade ederler.
Aroma: Sarabın kokusu, bazi dil uzmanlari sarabın dogrudan ve genç kokusuna aroma derler ve daha yasli, daha karisik bir sarabın kokusu için buke kelimesini kullanirlar. Fakat biz bütün şaraplar için genel bir terim olarak aromayi kullaniriz.
Aromatik: Genellikle çok belirgin bir kokusu, özellikle meyveli ve çiçeksi olan şaraplar isin kullanilir. Bazi üzüm türleri de aromatik olarak tarif edilir, çünkü bunlardan elde edilen şarapları n aromalari çok güçlüdür.
Artık şeker: Fermantasyon sonrasinda şarapta kalan seker.
Asidite: Genellikle tartarik asid (üzümlerde bulunan dogal bir asid)'ten olusan ve sarabın, %0,5 -0,7'sini olusturan bir madde.
Asil küf: Botrytis cinerea adli bir mantarin, uygun iklim kosullarinda, beyaz üzümlerde olusturdugu bir küftür. Asil küften etkilenmis üzümler, su kaybederler ve bunun sonucunda da seker oranlari artar. Oldukça kötü bir görünümleri olsa da, bu üzümler, Sauternes gibi dünyaca ünlü ve cok uzun ömürlü şaraplara imza atarlar.
B
Bacak: Şarap kadehte iken, hafif dairesel hareketlerle çalkalanmasi sonucu kadehin iç cidarlarinda yukselir ve yollar halinde asagiya dogru süzülürken de Fransizca'da bacak (jambes) ya da gözyasi (larmes) anlamina gelen olusumlar meydana gelir. Alkol orani yüksek şaraplarda bu olusum daha belirgin olacaktir.
Baharlılık: Daha çok kırmızı şaraplarda hissedilen baharat çağrışımlı kokular ve tadlar için (Şiraz üzü-münün bibersi lez-zetli bir şarap vermesi gibi) kullanılır.
Bitkisel: Bitki örtüsü veya bitkileri andiran aroma ve tatlar.
Bitis: Yuttuktan veya tükürdükden sonra sarabın biraktigi son his.
Birincil aromalar: Üzüm yapmak için kullanilan üzümlerden kaynaklanan taze aromalar.
Blanc de blancs: Beyazlarin beyazi anlamina gelen bu Fransizca terim, tamamiyle beyaz üzüm cesitlerinden üretilen köpüklü şaraplar için kullanilir. Örnegin üretimde siklikla siyah çesitlerin kullanildigi sampanyalar kimi zaman Chardonnay üzümünden üretilirler ve bu özel sampanyalar blanc de blancs olarak bilinirler.
Buke (bouquet): Daha çok olgun ya da olgunlasmakta olan şarapları n kokusunu anlamakta kullanilan bir terimdir. Şarapta, üzümden gelen birincil aromalar ile fermantasyon ve eskitme sirasinda olusan ikincil ve üçüncül aromalarin kompleks bileskesi olarak da tanimlanabilir.
Burun: Koku, aroma veya buke terimleriyle es anlamli olarak kullanilan bir terimdir.
Busone: Mantar enfeksiyonundan etkilenmis ve bozulmus olan şaraplar için kullanilan bir tanimlamadir.
Büzücü: Bazi şarapları n agiz kurutma özelligi tanen asit veya ikisinin karisimi ile ortaya.
Büyük: Fransızcadaki 'Grand Vin'' deyiminden türeyen bir adlandırna. En üst düzeydeki Çok fazla yogun olan şaraplar için kullanilir.
Bodega: ispanya'da bir şarapçi:ayni zamanda sarabın saklandigi bina anlamina gelen ispanyolca kelime.
Bosaltmak: Havalandirma veya tortularindan ayirma amaciyla sarabi siseden bir baska kaba bosatmak.
Bol: Özellikleri son derece belirgin ve kolay algilanan şarap için kullanilan terim.
Bölge: Mintikadan daha belirsiz ülkeden daha belirli cografi birim Italyan şarapları ndan bahsederken bu terim şarap alanlarini ifade ederken ayni zamanda politik bölgeler anlaminada geliyor.
C
Castello: Italyanca sato, şarap malikhanesi anlamina geliyor.
Chateau: Özellikle Bordeaux ve Fransa'nin diger bölgeleri içinde kullanilan, büyük şarap malikhanesi anlamina gelen fransizca kelime.
Classico: Belli tiplerde DOC/DOCG sarabınin elde edildigi, topragin orjinal veya klasik bölgesinde bulunan baglara ait DOCG ve DOC sarplarina verilen italyan terimi.
Cibre: Üzümün sikilmasindan sonra kalan kabuk, çekirdek ve saptan olusan atiga verilen addir.
Çiçeksilik: Daha çok aromatik üzüm çeşitlerinden yapılan şaraplarda hissedilen çiçek çağrışımlı kokular için kullanılır
D
Damıtım: Şarabın veya diğer mayalı içkilerin ısıtılarak içindeki alkolü buharlaştırılması ve soğuk su haznesi içindeki borulardan geçirilerek yoğunlaştınlıp ayrı bir kaba alınması işlemi.
Degüstasyon: Bir sarabın özelliklerinin degerlendirillmesi amaciyla tadilmasi islemidir.
Dekantasyon: Bir sarabın tortudan arindirilmasi ya da havalandirilmasi amaciyla, siseden ayri bir kaba, bir dekantore bosaltilmasi islemidir.
Denge: Kaliteli şaraplarda mutlaka bulunmasi gereken bir özelliktir. Dengeli bir şarapta, alkol orani, asidite, seker miktari ve tanen, damakta bir denge halindedir ve hiçbir özellik digerlerini bastiracak kadar ön plana çikmaz.
D.O.: Yer ismi anlamina gelen Denominacion de Origin'in kisaltmasi Ispanya'nin, ismi, üretildigi yer, üzüm türü ve diger özellikleri yasa ile belirlenen şaraplar için resmi kategori.
D.O.C.: Kontrol edilmis yer ismi anlamina gelen Denominacion de Origin Controllata'nin kisaltmasi, Italya'nin ismi, üretildigi yer, üzüm türü ve diger özellikleri yasa ile belirlenen şarapları için resmi kategori, ayni zamanda Portekiz'in en yüksek resmi şarap kategorisi için kullanilan ve ayni anlama gelen Denominaçao de Origem Controlada kisaltmasi.
D.O.C.G.: Kontrol ve garanti edilmis yer ismi anlamina gelen Denominacion de Origin Controllata e Garantita, Italya'nin en yüksek siralamasinda olan şaraplar için resmi kategori.
Doku: Bir sarabın ahengi veya agizda biraktigi his.
Domaine: Şarap malikhanesi anlamina gelen Fransizca kelime. Burgonya'da çok sik kullanilir.
Donuk: Karisik ve bulanik hissi uyandiran şarap. Bu terim sarabın görüntüsü, aroma ve tatlari veya genel stili için kullanilabilinir.
Dömi-sek: Hafif tatli şaraplar için kullanilan bir terimdir. Seker orani, genellikle, 4,1-12 g/1'dir.
Dumansı: Duman veya odun dumaniniandiran tad ve
E
Eski asma: Asmalar eski oldugundan- genellikle 40 veya daha fazla yillik- , üzümlerin iyi bir kalitede olmasi ve az ürün elde edilmesi.
Eski dünya: Avrupa'nin şarap üreten ülkeleri için kullaninan genel bir terim.
Eski meşe: Mesesel özelliklerini kaybedecek, genellikle 5 yilin üzerinde olan Fıçılar.
Etek: Şarapcilik dilinde sarabın rengine verilen isim
F
Fermentasyon: Üzüm suyunda dogal olarak bulunan sekerin, mayalarin yardimi ile etil alkol ve karbondioksite dönüsmesidir.
Filtre edilmemiş (Non filtered): Özellikle şarapçılıkta ve viskicilikte son yıllarda gözde olan bir akım. lçkinin berraklaştırılması için yapılan filtrasyon işlemi sırasında bazı tad maddeleri de filtre cihazlarında kaldığından, berraklıktan çok lezzeti önemseyen şarap ya da viskiseverler için bir süredir bazı üreticiler ürünlerini filtre etmeden piyasaya sürüyorlar
Filokseride: Vitis Vinifera üzüm türlerinin köklerinde beslenen ve erken üzüm ölümlerine yol asan fidan biti.
Finis: Bir şarap yutulduktan ya da tükürüldükten sonra agizda biraktigi nihai etki icin kullanilan bir tanimlamadir.
Fıçı: Şarap yapmak veya saklamak için kullanilan genis tahta kaplar.
Fıçı fermantasyonu: Paslanmaz çelik gibi tesirsiz maddeden yapilmis kaplarda fermante edilen ve sonra olgunlasma süresi için mese Fıçılara konan beyaz şaraplar için kullanilan bir terim. Bu şaraplar Fıçıda yillanan şaraplara oranla daha yumusak olurlar.
Fıçı yillanmasi: Paslanmaz çelik gibi tesirsiz maddeden yapilmis kaplarda fermante edilen ve sonra olgunlasma süresi için mese Fıçılara konan beyaz şaraplar için kullanilan bir terim. Bu terim ayni zamanda Fıçı içinde fermante edilen şarapları n olgunlasma süresi için de kullanilir.
G
I
Genç (primeur) şarap: Üzümün birincil (primeur) aromalarini kaybetmeyecegi özel bir yöntem ile üretilip hemen siselenen ve fazla bekletilmeden tüketilmeleri gereken şaraplardir.
Geç hasat: Şaraplık ü-zümlerin normal bağ-bozumu zamanından sonra, şeker oranlan daha çok yükseldiğinde ve su oranlan azaldığında hasat edilmesi işlemi. Tatlı şarap üretiminde bu metoda sık sık başvurulur .
Gövde: Bir sarabın damakta biraktigi dolgunluk hissi. Alkol orani ve ekstersi yüksek olan şaraplar saglam gövdeli ya da dolgun olarak tanimlanirlar.
Gözyasi: Bkz. Bacak.
Güçlendirilmis şarap: Içine alkol eklenmis şarap.
Ince: Içerdigi maddelerin eksik oldugu şaraplar.
İyi sene kötü sene: Üzümlerin olgunlaşmasının iyi cereyan ettigi, iklim koşullarının üzüm-lere iyi etki ettigi ve bağbozumunun sağlıklı koşullarda yapıldığı yıllar , 'iyi sene'' olarak adlandınlırlar .Bu senelerin şaraplan diger yıllarınkinden daha değerlidir .Kôtü sene ise, aşırı yağış, aşırı kuraklık, don vb. etkenlerden dolayı üzümlerin olgunlaşmasının istenen düzeyde olmadığı senelerdir. Bazı ünlü üreticiler kôtü senelerde şişeleme yapmaz, o yıllann şaraplannı başka markalarda kullanılmak üzere şarap tüccarlanna satar ya da ikinci markalanda kullanırlar.
K
Kabuk temasi: Üzüm suyunun ,üzüm kabuklari ile temasda oldugu süreç,kirmizi şarapta,bu süreç boyunca şarap renk, tanen ve diger maddeleri emer, genellikle beyaz şarap üretiminde kullanilmaz, fakat bazen sarabın aromatik özelligini daha belirgin hale getirmak için kullanilir.
Karakter: Güçlü olduklari görüntüsü veren, bütünlük tasiyan şaraplara verilen antropomorfik bir özellik.
Karisim: Farkli üzüm türlerinden elde edilen iki veya daha fazla sarabi karistirmak ( ayni zamanda farkli baglara, farkli bölgelere veya farkli mahsüllere ait şaraplar için de kullanilir), farkli üzüm türlerinin sirasindan elde edilen saraba kariçim denir.
Kav: şarapları n bekletildikleri mahzene verilen ad.
Klon: Digerleri ile karsilastirildiginda kendine ait özellikleri bulunan bir alt üzüm türü.
Kisalik: Bir şarap yutulduktan (ya da tükürüldükten) sonra agizda biraktigi tadin kalici olmamasi ve bir iki saniye icinde kaybolmasi halinde, o sarabın kisa oldugu söylenebilir. Tanenin agizda biraktigi burukluk, agizda kalicilik kavraminda dikkate alinmaz.
Kompleks: Basit olmayan. Bu şarapları n çok fazla aroma ve tadlari vardir, şarap içindeki gelisim ve degisim önemlidir.
Konsantre: Aroma ve tatlari yogun olan şaraplar için kullanilir.Köpüklü şarap: Doğal yolla (çelik tanktaki ya da şişedeki şarabın, içindeki mayalar yoluyla) ya da suni yolla (içine dışarıdan karbondioksit eklenerek) kôpüren bir özelliğe kavuşturulan şarap. Doğal köpüklerin şişede şampanya metoduyla köpürme özelliğine kavuşturulanları, 'methode champenoise' ibaresini kullanırlar.
Kupaj: Farkli özellikteki küvlerin veya Fıçılarin şarapları nin harmanlanmasi islemidir. Bu islemde, baglarin farkli kisimlarinda elde edilen şarapları n, degisik yillarin, degisik islemlerden geçmis ayri karaterde şarapları n ya da farkli sepajlarin birbiri ile harmanlanmasi yolu ile, daha kaliteli şarapları n üretilmesi hedeflenir.
L
M
O
P
R
Likör şarap: Alkol eklenerek fermentasyonlari durdurulmus şaraplardir. Bu nedenle alkol oranlari yüksektir. Porto ve Jerez, dünyanin en ünlü likör şarapları olarak bilinirler.
Magnum: 1,5 litre (normal bir şarap sisesinin iki kati) hacmindeki siselere verilen addir.
Malolaktik fermantasyon: Malik asidin dogal bir sekilde, sarabın genel asidite oranini yumusatan laktik aside dönüsmesi, beyaz şarap üretiminde kullanilan tercihi bir içlem.
Mantar: Şarap şişe-lerinin ağızlarının kapatılmasında kullanılan, lspanya ve Portekiz'de yetişen 'mantar meşesi' ağacının kabuklanndan yapılma tıpa.
Maserasyon: Kokulu meyvelerin, baharatlarının ya da bitkilerin alkole yatırılarak 'ıslatılması'. Bu sayede alkolde bekletiten maddenin özellikleri alkole geçer. Özellikle likörcülükte yaygın kullanılan bir yöntemdir.
Meyvemsilik: Üzümden gelen taze koku ve tadlarının hissedildiği şarapları tanımlamakta kullanılır. Üzümlerin özelliğine göre çoğu kez bu koku ve tadlar diğer bazı meyveleri (elma, böğürtlen, ahududu gibi) çağrıştınr.
Monosepaj: Tek üzüm çeşidinden yapılan şarap. Ancak bu üzümlerin yüzde yüz oranında kullanılması şart değildir , birçok ülkede yüzde 15 ila 25 oranında başka bir üzümün de kullanılması halinde bile şarap baskın üzümünün adıyla ''monosepaj' olarak satışa sunulabilir.
Maya: Üzüm suyunun saraba dönüsmesini saglayan tek hücreli mekanizmalar.
Mayse: Sirali cibreye verilen addir.
Oksidasyon: Fazla oksijene maruz kalmaktan dolayi olusan şarap hatasidir. Bu tür şaraplar 'oksidize' olarak tanimlanirlar.
Önoloji: Şaraplarla ilgilenen bilim dalidir.
Parlak: Özellikleri duyular tarafindan güçlü bir sekilde fark edilen şaraplar için kullanilir. Bir şarap görünüsü olarak parlak olabilir veya aroma ve tadi parlak olabilir, her iki sekilde de bunun tersi donuktur.
Posa: Kirmizi sarabın dibinde şarap olgunlasirken olusan kati artik.
Rekolte (millesime, vintage): Belirli bir senenin bağbozumunun üzümlerinden yapılan şarap. Mesela üzümleri 1999 Ekim ayında hasat edilen şarabın üzerinde şişelenme tarihi 2000 olsa bile 1999 yazar. Rekolte hasat yılıdır, şaraplar bu yıllarla anılırlar. Öte yandan 'millesime' ya da 'Vintage' şarap deyimi, aynı zamanda özel bir senenin üst kalite şarabını ifade eder. Şampanya ve Porto gibi özel şaraplarda, sadece iyi seneler deklare edilir.
Rizerva / Reserv / Reserva: (Italya / Fransa / Ispanya) Daha fazla yillanmis veya normaline göre daha üstün kaliteli şarap.
S
T
Sek: Tatliliklari pek fazla algilanamayan şaraplardir. Genellikle, seker oranlari 0-4 g/1 olsa da, asiditelerine göre, bu oran 10 g/1'ye kadar çikabilir.
Sepaj: Fransizca'da sarabın yapiminda kullanilmis üzüm çesidi anlaminda kullanilmis bir sözcüktür. 'Sepaj şarap' ise varietal de denilen, agirlikli olarak tek bir üzüm çesidinden yapilan saraba verilen addir.
Sise yillanmasi: Sarabın siselendikten sonra olgunlasmasi. Çogu şaraplar, satisa sunulmadan önce, kisa bir süre sisede bekletilirler. Iyi şarapları n misteri tarafindan da satin alindiktan sonra bir süre bekletilmesi gerekir.
Sofra şarabı: Günlük içim için üretilen, sıradan özellikteki şarap.
Someliye {Sommelier): Restoranlarda sadece şarap servisiyle görevli olan şarap garsonu.
Tad bilesenleri: şarapları n aroma ve tadlarinda sorumlu, üzümlerde bulunan organik maddeler.
Tanen: Üzüm kabuklarinda, çekirdeklerinde ve saplarinda bulunan ve agizda burukluk hissi uyandiran maddedir. Kirmizi şaraplarda daha çok bulunan tanenler, bu şarapları n gövdesine katkida bulunurlar ve ayni zamanda yillanmalarinda önemli bir rol oynarlar. Saraba tanen, üzüm disinda, yillandirildigi Fıçıdan da geçebilir.
Tortu: Fermantasyon sonrasinda beyaz sarabın dibinde biriken üzüm artiklari ve ölü maya hücreleri.
U
V
Üzümler: Bir şarap yutulduktan ( ya da tükürüldükten) sonra agizda biraktigi tadin etkinligi ve kaliciligidir. Tanenin agizda birakmis oldugu burukluk, uzunluga dahil degildir.
Varietal: Bkz. Sepaj.
Vin de pays: Fransizca'da yöre sarabi anlamina geliyor. Yasal olarak, AOC şarapları ndan daha alt seviyede olan Fransiz şarapları kategorisi.
Vinifikasyon: Üzüm suyunu saraba dönüçtürme islemi.
Vintage: Birden fazla anlama sahip olan bir terimdir. Bagbozumu anlaminda kullanildigi gibi, üzümlerin toplanip şarap üretimine baslanan yil anlaminda da kullanilir. Kimi zamanda, sampanya da oldugu gibi, bir sarabın tek bir yilin ürünü oldugunu anlatir.
Vitikültür: Bagcilik bilimi ve uygulamasina verilen addir.Baglarin bulunduiu iklim ve toprak kosullari, üzüm çesidinin seçimi, baglarin tesis edilmesi, asilama, hastaliklar ve daha pek çok konu ile ilgilenen bir bilim dalidir.
Vitis Vinifera: Dünyanin çogu şarap üzümlerinin ait oldugu tür.
Y
Yari-sek: Çok hafif tatli olan şaraplar için kullanilan terim.
Yari tatli: Yari- sekten daha tatli olan, fakat tam anlamda tatli olmayan şaraplar için kullanilan terim.
Yeni dünya: Avrupa'nin disinda şarap üreten ülkelere verilen genel yerilen isim.
Yeni meşe: Hem yeni olan meseler (ayni zamanda birinci yil meçesi olarak da adlandirilir) bir ve dört sene boyunca kullanilmis fıçıları ifade eden belirsiz bir terim.
Yıllandırma: Alkollü içkilerin tadlannın 'olgunlaşması'', yumuşaması ve daha dengeli bir içime kavuşmalan için meşe fıçılarda, çelik tanklarda ya da şişeli olarak kavda bekletilmesi işlemi.Yumusama: kabuk taneleri, tanen ve diger maddelerin çözülmesi için kirmizi üzümleri kendi sularina batirma islemi. Terim genellikle deri ve üzüm suyunun etkilesimde bulundugu bütün süreç için, fermantasyon dönemi dahil olamak üzere kulanilir.
Yuvarlaklik: Çoğunlukla dengeli, taneni, asiditesi ya da seker orani ön plana çikmayan şaraplar için kullanilan bir terimdir